🤒 VAB w Szwecji – zasiłek na opiekę nad chorym dzieckiem

Kiedy możesz zostać z dzieckiem w domu, ile możesz otrzymać i jak prawidłowo złożyć wniosek?

VAB (vård av barn) to potoczne określenie świadczenia tillfällig föräldrapenning. Możesz je otrzymać, gdy musisz zrezygnować z pracy lub utracić A-kassa, aby opiekować się chorym dzieckiem albo towarzyszyć mu w określonych sytuacjach związanych ze zdrowiem.

1. Co to jest VAB?

VAB oznacza vård av barn, czyli opiekę nad dzieckiem. Jest to sytuacja, w której rodzic nie może pracować, ponieważ musi zostać w domu z chorym dzieckiem.

Formalna nazwa świadczenia wypłacanego przez Försäkringskassan to tillfällig föräldrapenning.

VAB nie jest tym samym co zwykły föräldrapenning. Föräldrapenning służy przede wszystkim do opieki nad dzieckiem, natomiast VAB dotyczy sytuacji, w których dziecko jest chore lub zachodzi inna sytuacja uprawniająca do tillfällig föräldrapenning.

2. Kiedy można dostać VAB?

Najczęściej możesz otrzymać VAB, gdy:

dziecko jest chore i potrzebuje Twojej opieki,
dziecko ma gorączkę lub inne objawy choroby,
dziecko nie może z powodu choroby chodzić do przedszkola lub szkoły,
musisz zabrać dziecko do lekarza z powodu jego choroby,
musisz uczestniczyć w określonych spotkaniach związanych ze zdrowiem dziecka,
musisz zrezygnować z pracy, aby opiekować się dzieckiem.

W konkretnym przypadku zawsze trzeba sprawdzić, czy spełnione są wszystkie warunki Försäkringskassan.

3. Ile lat może mieć dziecko?

Standardowo VAB dotyczy dzieci, które nie ukończyły 12 lat.

Istnieją jednak wyjątki dotyczące starszych dzieci. W określonych sytuacjach VAB może być możliwy również po ukończeniu 12 lat.

Dziecko w wieku 12–16 lat:
VAB może przysługiwać między innymi wtedy, gdy dziecko zachoruje, pogorszy się jego choroba lub niepełnosprawność i ma szczególną potrzebę opieki lub nadzoru. W zależności od sytuacji potrzebne może być zaświadczenie lekarskie.

Po ukończeniu 16 lat zasady są jeszcze bardziej ograniczone. W przypadku dziecka poważnie chorego możliwe jest VAB do ukończenia 18 lat, a w niektórych sytuacjach związanych z LSS świadczenie może przysługiwać dłużej.

4. Czy VAB można dostać na część dnia?

Tak. Nie zawsze musisz rezygnować z pracy przez cały dzień.

Jeżeli np. pracujesz rano, a po południu musisz zostać z dzieckiem, możesz w określonych warunkach otrzymać świadczenie za część dnia.

Przykład:
Pracujesz od 8:00 do 16:00. Dziecko musi zostać w domu, a drugi rodzic może opiekować się nim rano. Ty rezygnujesz z pracy od 12:00 do 16:00. W takiej sytuacji możesz ubiegać się o VAB za odpowiednią część dnia, jeśli spełniasz pozostałe warunki.

5. Ile wynosi VAB?

VAB jest powiązany z Twoim SGI, czyli sjukpenninggrundande inkomst.

Świadczenie odpowiada mniej więcej 80% dochodu, ale obowiązuje określony limit dochodu uwzględnianego przy obliczeniu.

Ważne:
Nie oznacza to, że zawsze otrzymasz dokładnie 80% swojej pensji. Ostateczna wysokość zależy między innymi od Twojego SGI, liczby godzin/dni VAB oraz obowiązującego limitu.

6. Czy VAB jest płatny za każdy dzień?

Świadczenie przysługuje za czas, w którym rzeczywiście musisz zrezygnować z pracy lub w określonych przypadkach tracisz inne świadczenie, aby opiekować się dzieckiem.

Nie można więc po prostu zaznaczyć całego tygodnia VAB, jeżeli w rzeczywistości pracowałeś w tym czasie.

Przy składaniu wniosku należy dokładnie podać dni i zakres czasu, w którym sprawowałeś opiekę.

7. Czy oboje rodzice mogą korzystać z VAB?

Tak. Rodzice mogą dzielić się opieką nad chorym dzieckiem.

Możecie na przykład:

podzielić dzień między siebie,
zmieniać się co drugi dzień,
podzielić opiekę według godzin pracy każdego z rodziców.

Praktyczny przykład:
Mama zostaje z dzieckiem rano, a tata przejmuje opiekę po południu. Każde z nich może w odpowiednim zakresie ubiegać się o VAB za czas, w którym musiało zrezygnować z pracy.

8. Czy ktoś inny niż rodzic może otrzymać VAB?

Tak. W określonych sytuacjach VAB może otrzymać również osoba, która nie jest rodzicem dziecka.

Może to być na przykład:

dziadek lub babcia,
inny członek rodziny,
sąsiad,
inna osoba, która przejmie opiekę nad dzieckiem.

Muszą jednak zostać spełnione odpowiednie warunki, a prawo do VAB musi zostać przekazane tej osobie.

Osoba, która przejmuje VAB, musi również spełniać wymagania dotyczące rezygnacji z pracy lub innej aktywności.

9. Co jeśli jesteś bezrobotny?

Osoba bezrobotna również może w określonych warunkach otrzymać VAB.

Jeżeli pobierasz A-kassa i musisz zrezygnować z możliwości poszukiwania pracy z powodu opieki nad dzieckiem, sytuacja może być traktowana jako VAB.

Bardzo ważne:
Jeżeli jesteś bezrobotny, przy składaniu wniosku o VAB zaznacz, że jesteś bezrobotny. Pamiętaj również o odpowiednim wykazaniu VAB w raportach składanych do A-kassa.

10. VAB a A-kassa – nie można pobierać obu świadczeń za ten sam czas

Nie możesz jednocześnie traktować tego samego czasu jako okresu, w którym jesteś dostępny dla rynku pracy i pobierasz A-kassa, oraz jako czasu przeznaczonego na opiekę nad chorym dzieckiem.

Jeśli w danym czasie opiekujesz się dzieckiem i z tego powodu tracisz możliwość poszukiwania pracy lub świadczenie z A-kassa, należy prawidłowo wykazać tę sytuację.

11. VAB, gdy dziecko jest chore dłużej niż 7 dni

Jeżeli dziecko jest chore przez okres dłuższy niż 7 dni, potrzebne jest zaświadczenie od lekarza lub pielęgniarki.

Ważne jest, że do siedmiodniowego okresu liczą się również dni, w których nie pobierasz VAB, np. sobota i niedziela.

Przykład:
Jeśli pierwszy dzień choroby dziecka przypada w poniedziałek, siódmy dzień przypada w niedzielę. Od ósmego dnia potrzebne jest odpowiednie zaświadczenie, jeżeli nadal ubiegasz się o VAB.

12. Ważna zmiana od 1 kwietnia 2026 r. – tylko 30 dni na wniosek

To jedna z najważniejszych zmian, o których trzeba pamiętać.

Dla dni VAB przypadających od 1 kwietnia 2026 r. wniosek należy złożyć najpóźniej w ciągu 30 dni od pierwszego dnia opieki nad dzieckiem.

Uwaga!
Wcześniej obowiązywał dłuższy termin. Od 1 kwietnia 2026 r. zwykły VAB trzeba zgłosić znacznie szybciej.

Wyjątki dotyczą między innymi sytuacji, gdy dziecko jest poważnie chore. W takim przypadku obowiązuje specjalna zasada dotycząca terminu składania wniosku.

13. Jak złożyć wniosek o VAB?

Wniosek składa się do Försäkringskassan. Najwygodniej zrobić to elektronicznie.

1️⃣ Zaloguj się do Försäkringskassan.

2️⃣ Wybierz usługę dotyczącą VAB.

3️⃣ Podaj dane dziecka.

4️⃣ Wpisz dni, w których opiekowałeś się dzieckiem.

5️⃣ Podaj, w jakim zakresie musiałeś zrezygnować z pracy.

6️⃣ Uzupełnij pozostałe informacje wymagane przez Försäkringskassan.

7️⃣ Wyślij wniosek i sprawdzaj status na Mina sidor.

14. VAB a praca na godziny

Jeśli pracujesz na umowę godzinową, VAB również może Ci przysługiwać.

Najważniejsze jest ustalenie, czy w czasie VAB rzeczywiście miałeś pracować i z powodu opieki nad dzieckiem musiałeś zrezygnować z pracy.

Dlatego warto zachować grafik, harmonogram pracy lub inne dokumenty potwierdzające zaplanowany czas pracy.

15. VAB przy pracy na część etatu

Osoby pracujące na część etatu również mogą korzystać z VAB.

Jeżeli przykładowo pracujesz 50% i musisz zrezygnować z zaplanowanych godzin pracy z powodu chorego dziecka, możesz ubiegać się o świadczenie za odpowiedni okres.

Nie należy natomiast zgłaszać VAB za godziny, w których normalnie nie miałeś pracować.

16. VAB a własna firma – enskild firma

Osoby prowadzące działalność gospodarczą również mogą w określonych warunkach korzystać z tillfällig föräldrapenning.

W przypadku przedsiębiorcy trzeba jednak szczególnie dokładnie określić, kiedy faktycznie zrezygnował z pracy lub działalności z powodu opieki nad dzieckiem.

Ważne dla przedsiębiorców:
Nie wystarczy samo stwierdzenie, że dziecko było chore. Należy prawidłowo wykazać okres, w którym faktycznie nie wykonywałeś pracy z powodu opieki nad dzieckiem.

17. Co jeśli dziecko jest w szpitalu?

Pobyt dziecka w szpitalu może być podstawą do VAB, ale zasady zależą między innymi od wieku dziecka i sytuacji medycznej.

W przypadku bardzo małych dzieci istnieją szczególne zasady. Dlatego przy hospitalizacji dziecka warto sprawdzić dokładnie swoją sytuację bezpośrednio w Försäkringskassan.

18. VAB w przypadku poważnie chorego dziecka

Jeżeli dziecko jest poważnie chore, obowiązują specjalne zasady.

W przypadku dziecka, które nie ukończyło 18 lat, możliwe jest VAB bez standardowego limitu 120 dni, jeżeli Försäkringskassan uzna, na podstawie odpowiednich informacji medycznych, że dziecko jest poważnie chore.

Ważne:
W przypadku poważnie chorego dziecka mogą obowiązywać inne zasady dotyczące liczby dni oraz terminu składania wniosku.

19. Najczęstsze błędy przy VAB

złożenie wniosku po upływie 30 dni,
podanie niewłaściwych dat,
zgłoszenie VAB za dzień, w którym faktycznie pracowałeś,
zgłoszenie całego dnia zamiast rzeczywistej części dnia,
brak zaświadczenia lekarskiego po wymaganym okresie choroby,
niezgłoszenie VAB w dokumentacji A-kassa, jeśli jesteś bezrobotny,
pobieranie VAB i innego świadczenia za ten sam czas,
niepoinformowanie Försäkringskassan o błędzie we wniosku.

20. Checklista – dziecko zachorowało. Co zrobić?

☑️ Sprawdź, czy spełniasz warunki do VAB.

☑️ Ustal, które godziny/dni faktycznie opuszczasz w pracy.

☑️ Jeśli oboje rodzice mogą opiekować się dzieckiem – ustalcie podział.

☑️ Jeśli dziecko jest chore dłużej niż 7 dni – pamiętaj o zaświadczeniu.

☑️ Złóż wniosek w Försäkringskassan.

☑️ Od 1 kwietnia 2026 r. pilnuj terminu 30 dni.

☑️ Jeśli jesteś bezrobotny – prawidłowo zgłoś VAB również w A-kassa.

☑️ Zachowaj dokumenty i potwierdzenia związane z VAB.

21. Najczęściej zadawane pytania

❓ Czy VAB przysługuje tylko rodzicom?
Nie. W określonych sytuacjach z VAB może korzystać również inna osoba, np. dziadek lub inna osoba, której przekazano prawo do opieki.

❓ Czy mogę wziąć VAB tylko na kilka godzin?
Tak. Świadczenie może dotyczyć części dnia, jeżeli rzeczywiście tylko przez część dnia musiałeś zrezygnować z pracy.

❓ Czy mogę dostać VAB, jeśli jestem bezrobotny?
Tak, w określonych warunkach. Jeżeli z powodu opieki nad dzieckiem tracisz możliwość korzystania z A-kassa lub poszukiwania pracy, należy prawidłowo zgłosić tę sytuację.

❓ Ile mam czasu na złożenie wniosku?
Dla dni VAB od 1 kwietnia 2026 r. standardowy termin wynosi 30 dni od pierwszego dnia opieki.

❓ Czy dziecko musi być chore, żeby dostać VAB?
Nie zawsze. Tillfällig föräldrapenning może przysługiwać również w niektórych innych sytuacjach związanych ze zdrowiem lub opieką nad dzieckiem.

❓ Czy mogę korzystać z VAB, gdy dziecko ma więcej niż 12 lat?
W wyjątkowych sytuacjach tak. Po ukończeniu 12 lat obowiązują dodatkowe warunki.

❓ Czy można pobierać VAB i pracować tego samego dnia?
Tak, jeżeli VAB dotyczy tylko części dnia, a przez pozostałą część rzeczywiście pracujesz.

❓ Co zrobić, jeśli pomyliłem się we wniosku?
Jeżeli wniosek zawiera błąd, należy jak najszybciej skontaktować się z Försäkringskassan i poinformować o pomyłce.

22. Oficjalne informacje

Aktualne zasady dotyczące VAB warto zawsze sprawdzać bezpośrednio w Försäkringskassan, ponieważ przepisy i terminy mogą się zmieniać.

Potrzebujesz pomocy w sprawie Försäkringskassan?

Nie wiesz, czy przysługuje Ci VAB, masz problem z wnioskiem albo otrzymałeś pismo z Försäkringskassan, którego nie rozumiesz?

✉️ Napisz do nas

Pomoc24.se – Centrum Pomocy Administracyjnej dla Polaków w Szwecji

Ostatnia weryfikacja informacji: wrzesień 2026