💰 Underhållsstöd – świadczenie na utrzymanie dziecka w Szwecji
Jest to rozwiązanie szczególnie ważne dla rodziców samotnie wychowujących dzieci oraz dla rodzin, w których rodzice nie mieszkają razem.
1. Czym jest underhållsstöd?
W Szwecji oboje rodzice mają obowiązek uczestniczyć w utrzymaniu swojego dziecka. Jeżeli dziecko mieszka głównie z jednym z rodziców, drugi rodzic może być zobowiązany do płacenia na jego utrzymanie.
Jeżeli jednak drugi rodzic nie płaci alimentów, płaci je nieregularnie albo płaci mniej niż wynosi pełne underhållsstöd, rodzic mieszkający z dzieckiem może w określonych sytuacjach otrzymać świadczenie z Försäkringskassan.
2. Kto może otrzymać underhållsstöd?
Możesz mieć prawo do underhållsstöd, jeżeli spełnione są określone warunki.
- dziecko mieszka z Tobą przez cały czas albo przez większą część czasu,
- masz władzę rodzicielską nad dzieckiem – samodzielną albo wspólną,
- dziecko jest zameldowane (folkbokfört) pod Twoim adresem,
- nie pozostajesz w związku z drugim rodzicem dziecka,
- Ty i dziecko jesteście objęci ubezpieczeniem społecznym w Szwecji.
W przypadku rodzin mieszkających w różnych krajach sytuacja może być bardziej skomplikowana, ponieważ znaczenie mają również przepisy dotyczące koordynacji świadczeń między państwami.
3. Ile wynosi underhållsstöd w 2026 roku?
Wysokość pełnego underhållsstöd zależy od wieku dziecka.
| Wiek dziecka | Pełne underhållsstöd |
|---|---|
| Do końca miesiąca, w którym dziecko kończy 7 lat | 1 673 kr miesięcznie |
| Od miesiąca po ukończeniu 7 lat | 1 823 kr miesięcznie |
| Od miesiąca po ukończeniu 15 lat | 2 223 kr miesięcznie |
4. Underhållsstöd a underhållsbidrag – jaka jest różnica?
To jedna z najważniejszych różnic, które warto znać.
| Underhållsbidrag | Underhållsstöd |
|---|---|
| Alimenty płacone przez jednego rodzica na rzecz dziecka. | Świadczenie wypłacane przez Försäkringskassan. |
| Kwota może być ustalana między rodzicami lub przez sąd. | Obowiązują określone zasady i maksymalne kwoty świadczenia. |
| Płatność może być przekazywana bezpośrednio drugiemu rodzicowi. | Försäkringskassan wypłaca świadczenie rodzicowi mieszkającemu z dzieckiem. |
Jeżeli rodzice są w stanie samodzielnie uzgodnić odpowiednią wysokość alimentów i drugi rodzic regularnie je płaci, underhållsstöd może nie być potrzebne.
5. Co jeśli drugi rodzic płaci tylko część alimentów?
Nie zawsze brak pełnej płatności oznacza, że rodzic nie może otrzymać żadnej pomocy.
Jeżeli drugi rodzic płaci kwotę niższą niż należne underhållsstöd, Försäkringskassan może w określonych sytuacjach wypłacić różnicę.
Dziecko ma 10 lat. Pełne underhållsstöd wynosi 1 823 kr miesięcznie. Drugi rodzic płaci regularnie 1 000 kr.
W sytuacji, w której spełnione są wszystkie warunki do otrzymania świadczenia, Försäkringskassan może uzupełnić brakującą część zgodnie z obowiązującymi zasadami.
6. Czy drugi rodzic musi zwrócić pieniądze Försäkringskassan?
Tak – w określonych sytuacjach Försäkringskassan ustala kwotę, którą rodzic zobowiązany do utrzymania dziecka powinien zwrócić.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że rodzic zawsze zwraca całą kwotę wypłaconą dziecku. Wysokość zobowiązania zależy między innymi od liczby dzieci oraz dochodu rodzica.
Kwota, którą rodzic ma zwrócić, nie może być wyższa niż kwota underhållsstöd wypłacana na dziecko.
7. Jak Försäkringskassan oblicza kwotę do zapłaty?
Försäkringskassan korzysta między innymi z informacji o dochodach przekazywanych przez Skatteverket oraz CSN.
Przy ustalaniu zobowiązania bierze się pod uwagę między innymi:
- roczny dochód rodzica,
- liczbę dzieci, na które rodzic ma obowiązek płacić,
- aktualne zasady wyliczania zwrotu,
- maksymalną wysokość underhållsstöd dla danego dziecka.
8. Co jeśli rodzic zobowiązany do płacenia nie ma pieniędzy?
Brak możliwości zapłaty nie powoduje automatycznie wygaśnięcia zobowiązania.
Jeżeli rodzic ma bardzo niski dochód i nie jest w stanie regulować ustalonej kwoty, może w określonych sytuacjach złożyć wniosek o odroczenie płatności – całkowite albo częściowe.
Odroczenie nie oznacza jednak umorzenia długu. Kwota, której nie trzeba zapłacić teraz, może stać się zobowiązaniem do zapłaty w późniejszym terminie.
9. Co się stanie, jeżeli rodzic nie płaci?
Jeżeli osoba zobowiązana do zwrotu pieniędzy Försäkringskassan nie płaci w terminie, może powstać zadłużenie wraz z odsetkami.
W przypadku zaległości Försäkringskassan może przekazać sprawę do Kronofogden.
10. Czy można zmniejszyć kwotę płaconą do Försäkringskassan?
W określonych sytuacjach rodzic, który ma obowiązek płacić, może mieć prawo do odliczenia za okresy, w których dziecko faktycznie przebywało u niego.
Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy dziecko mieszka u drugiego rodzica przez odpowiednią liczbę dni i istnieje wymagane porozumienie lub prawomocne orzeczenie dotyczące kontaktów z dzieckiem.
11. Jak złożyć wniosek o underhållsstöd?
Wniosek składa się do Försäkringskassan. Można zrobić to elektronicznie, korzystając z odpowiedniej usługi.
Przygotuj dane dotyczące Ciebie, dziecka i drugiego rodzica. Jeżeli istnieje wyrok sądu albo inne porozumienie dotyczące alimentów, przygotuj jego kopię.
Wniosek możesz złożyć przez usługę elektroniczną Försäkringskassan.
Dokumenty można przesłać w usłudze elektronicznej. Försäkringskassan wskazuje, że wymagane dokumenty należy dostarczyć najpóźniej w ciągu 7 dni, jeżeli są potrzebne do rozpatrzenia wniosku.
Försäkringskassan sprawdzi, czy spełniasz warunki do otrzymania świadczenia i może poprosić o dodatkowe informacje.
12. Od kiedy można otrzymać underhållsstöd?
Wniosek warto złożyć możliwie szybko.
Aktualne zasady Försäkringskassan przewidują, że świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku.
13. Dziecko w Polsce, rodzic w Szwecji – czy można otrzymać świadczenie?
Sytuacje polsko-szwedzkie wymagają szczególnej uwagi.
Jeżeli rodzic mieszka w Szwecji, a drugi rodzic lub dziecko mieszka w Polsce, mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji świadczeń między państwami.
Sam fakt posiadania polskiego albo szwedzkiego obywatelstwa nie przesądza o prawie do świadczenia. Znaczenie mogą mieć między innymi miejsce zamieszkania, praca, ubezpieczenie społeczne oraz sytuacja drugiego rodzica.
Matka mieszka z dzieckiem w Szwecji, natomiast ojciec dziecka pracuje i mieszka w Polsce. W takim przypadku warto skontaktować się z Försäkringskassan i przedstawić pełną sytuację rodzinną oraz zawodową obojga rodziców.
14. Co jeśli drugi rodzic mieszka za granicą?
Sam fakt, że drugi rodzic mieszka poza Szwecją, nie oznacza automatycznie, że dziecko nie może otrzymać pomocy.
Försäkringskassan może w określonych sytuacjach pomóc również wtedy, gdy rodzice mieszkają w różnych krajach.
W takich sprawach szczególnie ważne jest podanie prawidłowych informacji dotyczących miejsca zamieszkania, pracy i ubezpieczenia obu rodziców oraz dziecka.
15. Co dzieje się po ukończeniu przez dziecko 18 lat?
Zasady dotyczące utrzymania dziecka zmieniają się po ukończeniu przez nie 18 lat.
Jeżeli dziecko nadal się uczy w szkole, obowiązek alimentacyjny może w określonych sytuacjach trwać dłużej – maksymalnie do ukończenia 21 lat.
Po ukończeniu 18 lat płatności związane z utrzymaniem dziecka są co do zasady kierowane bezpośrednio do dziecka, a nie do rodzica.
16. Underhållsstöd a Kronofogden
Underhåll może mieć bezpośredni związek z postępowaniem w Kronofogden.
Jeżeli rodzic zobowiązany do płacenia nie reguluje swoich należności wobec Försäkringskassan, powstały dług może zostać przekazany do Kronofogden.
Dlatego osoba mająca problemy finansowe powinna reagować na pisma z Försäkringskassan i – jeżeli jest to konieczne – wyjaśnić swoją sytuację finansową, zamiast pozostawiać korespondencję bez odpowiedzi.
17. Najczęstsze błędy
- mylenie underhållsstöd z underhållsbidrag,
- założenie, że każde dziecko automatycznie otrzyma pełną kwotę świadczenia,
- brak informacji o zmianie miejsca zamieszkania dziecka,
- niezgłoszenie sytuacji, w której drugi rodzic zaczął regularnie płacić alimenty,
- ignorowanie pism z Försäkringskassan,
- brak dokumentów potwierdzających ustalenia dotyczące alimentów,
- nieuwzględnienie dochodów lub sytuacji drugiego rodzica,
- przekonanie, że przeprowadzka jednego z rodziców do Polski automatycznie kończy prawo do świadczenia.
18. Co warto przygotować przed kontaktem z Försäkringskassan?
Warto mieć przygotowane:
- dane dziecka,
- dane drugiego rodzica,
- informację, gdzie dziecko jest zameldowane,
- informację, z którym rodzicem dziecko mieszka,
- ewentualny wyrok sądu dotyczący alimentów,
- umowę lub inne dokumenty dotyczące underhåll,
- potwierdzenia dokonanych płatności,
- informacje dotyczące pracy i miejsca zamieszkania drugiego rodzica, szczególnie jeśli mieszka za granicą.
19. Najważniejsze informacje w skrócie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Czym jest underhållsstöd? | Świadczeniem z Försäkringskassan dla dziecka spełniającego określone warunki. |
| Kto może je otrzymać? | Zasadniczo rodzic, z którym dziecko mieszka cały czas lub przez większą część czasu i który spełnia pozostałe warunki. |
| Ile wynosi w 2026? | 1 673 kr, 1 823 kr albo 2 223 kr miesięcznie – zależnie od wieku dziecka. |
| Czy drugi rodzic musi zwrócić pieniądze? | Może być zobowiązany do zwrotu całości lub części świadczenia. |
| Czy dochód rodzica ma znaczenie? | Tak, między innymi przy ustalaniu kwoty zwrotu przez rodzica zobowiązanego. |
| Czy można otrzymać pomoc, gdy drugi rodzic mieszka w Polsce? | Może to być możliwe, ale sytuację trzeba ocenić według zasad dotyczących rodziców mieszkających w różnych krajach. |
20. Najczęściej zadawane pytania
Nie. Underhållsstöd to świadczenie z Försäkringskassan. Underhållsbidrag oznacza obowiązek alimentacyjny jednego rodzica wobec dziecka.
Tak, w określonych sytuacjach możliwe jest otrzymanie różnicy, jeżeli drugi rodzic płaci mniej niż pełna kwota underhållsstöd.
W typowej sytuacji rodzic i dziecko muszą być objęci ubezpieczeniem w Szwecji, a dziecko powinno być zameldowane u rodzica. W sprawach międzynarodowych obowiązują dodatkowe zasady.
W niektórych sytuacjach tak. Sprawy transgraniczne należy jednak oceniać indywidualnie.
Tak. Jeżeli Försäkringskassan wypłaca underhållsstöd, drugi rodzic może zostać zobowiązany do zwrotu całości lub części wypłaconej kwoty.
Jeżeli masz bardzo niski dochód i nie jesteś w stanie zapłacić, sprawdź możliwość złożenia wniosku o odroczenie płatności. Odroczenie nie oznacza jednak umorzenia długu.
Nie ignoruj decyzji. Sprawdź, jakie dane zostały wykorzystane do wyliczenia i skontaktuj się z Försäkringskassan, jeżeli informacje są nieprawidłowe lub Twoja sytuacja została przedstawiona błędnie.
21. Oficjalne informacje
Aktualne zasady dotyczące underhållsstöd, wysokości świadczeń i obowiązków rodziców mogą się zmieniać. Przed złożeniem wniosku zawsze warto sprawdzić aktualne informacje bezpośrednio w Försäkringskassan.
Oficjalne źródła:
Försäkringskassan – Om den som ska betala underhåll inte kan eller vill betala
Försäkringskassan – Aktuella belopp
Försäkringskassan – Någon av föräldrarna bor utomlands
Försäkringskassan – Så betalar du underhållet
Potrzebujesz pomocy?
Nie wiesz, czy przysługuje Ci underhållsstöd? Masz problem z Försäkringskassan, alimentami albo sytuacją rodzinną w Szwecji?
Możemy pomóc Ci zrozumieć przepisy, przygotować dokumenty i uporządkować sprawę.
✉️ Napisz do nas